TCFD dla Turystyki i hotelarstwa

Czym jest TCFD?

TCFD, czyli Task Force on Climate-related Financial Disclosures, to ramy raportowania ryzyk klimatycznych opracowane przez Radę Stabilności Finansowej w 2015 roku i opublikowane w formie zaleceń w 2017 roku. Celem regulacji jest ujednolicenie sposobu, w jaki przedsiębiorstwa ujawniają informacje o ryzykach i szansach związanych ze zmianami klimatu w kontekście finansowym. Zalecenia TCFD zostały przyjęte przez setki rządów, regulatorów i giełd papierów wartościowych na całym świecie, a w wielu jurysdykcjach stają się stopniowo obowiązkowym elementem raportowania niefinansowego.

TCFD a branża Turystyka i hotelarstwo

Branża turystyczna i hotelarska należy do sektorów, które są wyjątkowo narażone zarówno na fizyczne skutki zmian klimatu, jak i na ryzyka związane z transformacją w kierunku gospodarki niskoemisyjnej. Hotele, biura podróży, operatorzy turystyczni oraz linie lotnicze w coraz większym stopniu muszą uwzględniać kwestie klimatyczne w swoich strategiach biznesowych i komunikacji z inwestorami.

Fizyczne ryzyka klimatyczne bezpośrednio uderzają w turystykę. Wzrost poziomu mórz zagraża nadbrzeżnym kurortom nadmorskim w Chorwacji, Grecji czy Tajlandii, które przyciągają polskich turystów. Ekstremalne zjawiska pogodowe, takie jak fale upałów czy huragany, powodują odwoływanie rezerwacji, ewakuacje i konieczność zamykania obiektów. Kurczące się pokrywy śnieżne bezpośrednio uderzają w stacje narciarskie, takie jak te w Alpach czy Tatrach, zagrażając ich długoterminowej rentowności.

Z drugiej strony, ryzyka transformacyjne obejmują rosnące koszty energii, nowe przepisy dotyczące emisji w lotnictwie i transporcie morskim, a także zmieniające się oczekiwania konsumentów i inwestorów wobec zrównoważonego działania. Turyści coraz częściej wybierają obiekty posiadające certyfikaty ekologiczne i dbające o ślad węglowy, co sprawia, że transparentność klimatyczna staje się elementem przewagi konkurencyjnej.

Kluczowe wymagania

Zalecenia TCFD są zorganizowane wokół czterech głównych obszarów tematycznych, które przedsiębiorstwo z branży turystycznej powinno odzwierciedlić w swoich raportach:

• Ład korporacyjny (Governance): Ujawnienie, w jaki sposób zarząd i kierownictwo wyższego szczebla nadzorują ryzyka i szanse klimatyczne. Dotyczy to wskazania, który organ decyzyjny odpowiada za kwestie klimatyczne oraz jak zarząd jest informowany o tych zagadnieniach.
• Strategia (Strategy): Opisanie realnych i potencjalnych skutków ryzyk i szans klimatycznych dla działalności, strategii i planowania finansowego firmy. Wymaga to przeprowadzenia analizy scenariuszowej, na przykład oceny, co stanie się z danym obiektem hotelowym w scenariuszu wzrostu temperatury o 1,5 stopnia Celsjusza lub 4 stopnie Celsjusza.
• Zarządzanie ryzykiem (Risk Management): Ujawnienie procesów, za pomocą których firma identyfikuje, ocenia i zarządza ryzykami klimatycznymi, a także wskazanie, jak te procesy są zintegrowane z ogólnym systemem zarządzania ryzykiem.
• Wskaźniki i cele (Metrics and Targets): Podanie mierzalnych danych służących do oceny i monitorowania ryzyk i szans klimatycznych, w tym emisji gazów cieplarnianych w zakresach 1, 2 i 3, a także celów redukcyjnych przyjętych przez firmę.
• Analiza scenariuszowa: Przeprowadzenie i ujawnienie wyników analizy odporności strategii biznesowej w różnych scenariuszach klimatycznych, zgodnie z wytycznymi Międzyrządowego Zespołu do spraw Zmian Klimatu.
• Zakres 3 emisji: Dla branży turystycznej kluczowe znaczenie ma ujawnienie pośrednich emisji z łańcucha wartości, w tym emisji generowanych przez gości podczas podróży do obiektu oraz korzystania z usług zewnętrznych dostawców.
• Zielone finansowanie: Ujawnienie informacji o dostępie do finansowania zrównoważonego, zielonych obligacji oraz wymogach stawianych przez instytucje finansujące działalność hotelarską i turystyczną.

Kroki wdrożenia w firmie z branży Turystyka i hotelarstwo

1. Przeprowadzenie wstępnej oceny luk (gap analysis): Porównaj obecny poziom ujawnień klimatycznych firmy z wymaganiami TCFD. Zidentyfikuj, które z czterech filarów regulacji są już częściowo spełnione, a które wymagają zbudowania od podstaw. W praktyce oznacza to przegląd ostatnich raportów rocznych, polityki środowiskowej i wszelkich istniejących danych o emisjach.
2. Zaangażowanie zarządu i przydział odpowiedzialności: Upewnij się, że zarząd lub wyznaczony komitet mają formalną odpowiedzialność za nadzór nad ryzykami klimatycznymi. Dla sieci hotelowej może to oznaczać powołanie stanowiska Chief Sustainability Officer lub włączenie kwestii klimatycznych do stałego porządku obrad rady nadzorczej.
3. Identyfikacja i klasyfikacja ryzyk klimatycznych: Systematycznie przejrzyj ryzyka fizyczne i ryzyka transformacyjne istotne dla Twojej działalności. Przykładowo, hotel nad morzem powinien ocenić ryzyko podtopień i erozji wybrzeża w horyzoncie 10 i 30 lat, a operator narciarskich wyjazdów grupowych powinien zanalizować scenariusze zaniku pokrywy śnieżnej w kluczowych destynacjach.
4. Zebranie danych o emisjach gazów cieplarnianych: Zmierz emisje z Zakresu 1 (bezpośrednie, np. spalanie paliwa w własnych kotłowniach i pojazdach), Zakresu 2 (energia elektryczna zakupiona) i Zakresu 3 (pośrednie, np. emisje gości dolatujących na wakacje, dostawców żywności i napojów). Skorzystaj ze standardu GHG Protocol jako metodologicznej podstawy obliczeń.
5. Przeprowadzenie analizy scenariuszowej: Przygotuj co najmniej dwa scenariusze klimatyczne, scenariusz zgodny z celami Porozumienia Paryskiego oraz scenariusz zakładający dalszy wzrost emisji. Oceń finansowy wpływ każdego z nich na przychody, koszty operacyjne i wartość aktywów. Dla operatora morskich rejsów wycieczkowych może to oznaczać modelowanie wpływu opłat za emisje CO2 w żegludze na marżę operacyjną.
6. Integracja zarządzania ryzykiem klimatycznym z istniejącymi procesami: Włącz identyfikację i ocenę ryzyk klimatycznych do korporacyjnego rejestru ryzyk, procesów due diligence przy przejęciach i ocenie nowych inwestycji, a także do corocznych przeglądów strategicznych.
7. Wyznaczenie mierzalnych celów klimatycznych: Ustal konkretne, mierzalne i osadzone w czasie cele redukcji emisji oraz inne wskaźniki, takie jak odsetek energii odnawialnej w zużyciu energii ogółem, intensywność emisji na pokój hotelowy lub na jednego gościa. Powiąż te cele z systemem wynagradzania kadry zarządzającej.
8. Opracowanie i publikacja raportu TCFD: Przygotuj ujawnienia klimatyczne zgodne z zaleceniami TCFD jako część raportu rocznego lub odrębnego raportu zrównoważonego rozwoju. Zadbaj o to, by ujawnienia były konkretne, oparte na danych i weryfikowalne, unikając ogólnikowych deklaracji bez wsparcia w liczbach.
9. Weryfikacja i ciągłe doskonalenie: Poddaj dane o emisjach niezależnej weryfikacji przez uprawnionego audytora. Regularnie aktualizuj analizę scenariuszową w miarę pojawiania się nowych danych naukowych i zmieniającego się otoczenia regulacyjnego, zwłaszcza w kontekście rozporządzenia CSRD obowiązującego w Unii Europejskiej.

Najczęstsze pytania

Czy TCFD jest obowiązkowe dla hoteli i biur podróży w Polsce?
Bezpośrednie zalecenia TCFD mają charakter dobrowolny, jednak w Unii Europejskiej dyrektywa CSRD (Corporate Sustainability Reporting Directive) obowiązująca od 2024 roku inkorporuje wymagania zbieżne z TCFD do obowiązkowego prawodawstwa. Duże firmy turystyczne i hotelowe zatrudniające powyżej 250 pracowników lub przekraczające progi przychodów są już objęte nowymi obowiązkami raportowymi, a od 2026 roku obowiązek ten rozszerzy się na mniejsze spółki notowane na giełdach.

Jak analiza scenariuszowa wygląda w praktyce dla małego hotelu?
Mały hotel nie musi tworzyć zaawansowanych modeli finansowych. Wystarczy ocenić, jak wybrane scenariusze klimatyczne wpłyną na kluczowe aspekty działalności: czy rosnące temperatury latem wydłużą sezon czy wręcz przeciwnie zniechęcą gości do przyjazdów, jakie będą koszty adaptacji budynku do nowych norm efektywności energetycznej oraz czy destynacja, w której działa hotel, nie jest zagrożona ekstremalnymi zjawiskami pogodowymi. Można skorzystać z bezpłatnych narzędzi, takich jak Climate Risk Toolbox udostępniany przez organizacje branżowe.

Które emisje z Zakresu 3 są najważniejsze dla operatora turystycznego?
Dla organizatora wyjazdów turystycznych zdecydowanie dominującą kategorią emisji Zakresu 3 są emisje z transportu klientów, przede wszystkim z lotów. Szacuje się, że mogą one stanowić od 70 do 90 procent całkowitego śladu węglowego wycieczki zorganizowanej. Kolejne istotne kategorie to noclegi w hotelach zewnętrznych, transport lokalny na miejscu oraz wyżywienie. Rzetelna inwentaryzacja tych emisji jest trudna, ale niezbędna do wiarygodnego raportowania TCFD.

Jakie korzyści biznesowe przynosi wdrożenie TCFD poza samą zgodnością z przepisami?
Przedsiębiorstwa, które wdrożyły raportowanie zgodne z TCFD, wskazują na kilka wymiernych korzyści: łatwiejszy dostęp do zielonego finansowania na korzystniejszych warunkach od banków stosujących kryteria ESG, lepszą pozycję przetargową przy pozyskiwaniu korporacyjnych grup biznesowych, których pracodawcy mają własne zobowiązania klimatyczne, a także zwiększone zainteresowanie inwestorów instytucjonalnych uwzględniających czynniki ESG w decyzjach inwestycyjnych. Wiele sieci hotelowych zauważa też, że systematyczne zarządzanie emisjami prowadzi do realnych oszczędności kosztów energii i wody.

Podsumowanie

Regulacja TCFD to nie tylko obowiązek sprawozdawczy, ale przede wszystkim narzędzie do budowania odporności i długoterminowej wartości firmy w zmieniającym się klimatycznie świecie, co jest szczególnie istotne dla sektora turystycznego i hotelarskiego, którego atrakcyjność zależy bezpośrednio od stabilności środowiska naturalnego. Wdrożenie zaleceń TCFD pozwala przedsiębiorstwom z tej branży lepiej rozumieć i zarządzać ryzykami, które już dziś wpływają na rezerwacje, koszty operacyjne i dostępność finansowania. Jeśli Twoja firma turystyczna lub hotelowa nie rozpoczęła jeszcze prac nad raportowaniem klimatycznym zgodnym z TCFD, teraz jest najlepszy moment, by zacząć od oceny luk i pierwszego pomiaru emisji.