SASB dla Produkcji

Czym jest SASB?

SASB, czyli Sustainability Accounting Standards Board, to organizacja opracowująca standardy raportowania zrównoważonego rozwoju dla różnych branż przemysłowych. Standardy SASB określają, jakie informacje dotyczące kwestii środowiskowych, społecznych i zarządzania (ESG) są istotne finansowo dla inwestorów i innych interesariuszy w danej branży. Dzięki ujednoliconemu podejściu do ujawniania danych niefinansowych, SASB pozwala firmom na przejrzyste komunikowanie swojego wpływu na środowisko i społeczeństwo w sposób porównywalny z konkurencją.

SASB a branża Produkcja

Sektor produkcyjny należy do tych, które w największym stopniu odczuwają presję regulacyjną związaną ze zrównoważonym rozwojem. Zakłady produkcyjne generują znaczące ilości odpadów przemysłowych, zużywają duże ilości energii i wody, a ich łańcuchy dostaw obejmują dziesiątki lub setki dostawców z różnych regionów świata. To właśnie dlatego SASB wypracował szczegółowe standardy dedykowane tej branży.

Przykładowo, producent mebli będzie zobowiązany do raportowania pochodzenia drewna i certyfikacji FSC swoich surowców. Zakład chemiczny z kolei musi ujawniać dane dotyczące emisji substancji toksycznych i incydentów środowiskowych. Fabryka elektroniki powinna raportować zarządzanie minerałami z regionów konfliktowych, takich jak kobalt czy tantal. W każdym z tych przypadków SASB wskazuje precyzyjnie, które wskaźniki mają znaczenie dla inwestorów i jak należy je mierzyć.

Polskie firmy produkcyjne, zwłaszcza te notowane na giełdzie lub współpracujące z dużymi zagranicznymi kontrahentami, coraz częściej spotykają się z wymogiem dostarczenia danych zgodnych ze standardami SASB. Wynika to z rosnącej popularności tego standardu wśród funduszy inwestycyjnych i korporacji stosujących due diligence ESG w łańcuchu dostaw.

Kluczowe wymagania

• Zarządzanie emisjami gazów cieplarnianych: firmy produkcyjne muszą raportować emisje bezpośrednie (Scope 1) oraz pośrednie (Scope 2), a w wielu standardach branżowych także Scope 3 obejmujące łańcuch dostaw i użytkowanie produktów.
• Efektywność energetyczna: ujawnianie całkowitego zużycia energii z podziałem na źródła odnawialne i nieodnawialne, a także wskaźniki intensywności energetycznej w przeliczeniu na jednostkę produkcji.
• Gospodarka wodna: raportowanie ilości pobieranej i odprowadzanej wody, ze szczególnym uwzględnieniem zakładów zlokalizowanych na obszarach narażonych na niedobory wody.
• Zarządzanie odpadami i substancjami niebezpiecznymi: ilość wytwarzanych odpadów, odsetek poddawany recyklingowi, a także informacje o odpadach niebezpiecznych i sposobach ich utylizacji.
• Bezpieczeństwo i higiena pracy: wskaźniki wypadkowości, liczba dni straconych z powodu urazów, programy bhp i działania prewencyjne wdrożone w zakładzie.
• Odpowiedzialność w łańcuchu dostaw: audyty dostawców pod kątem przestrzegania praw pracowniczych, środowiskowych i etycznych, ze szczególnym uwzględnieniem dostawców z krajów wysokiego ryzyka.
• Zarządzanie substancjami chemicznymi: lista stosowanych substancji potencjalnie niebezpiecznych, strategie ich zastępowania bezpieczniejszymi alternatywami oraz zgodność z regulacjami takimi jak REACH.
• Jakość produktów i bezpieczeństwo konsumentów: liczba wycofań produktów z rynku, skargi dotyczące bezpieczeństwa oraz procedury zarządzania jakością.
• Zarządzanie kapitałem ludzkim: rotacja pracowników, inwestycje w szkolenia i rozwój, polityka różnorodności i przeciwdziałania dyskryminacji.

Kroki wdrożenia w firmie z branży Produkcja

1. Identyfikacja właściwego standardu SASB dla swojej branży: SASB opracował ponad 77 standardów sektorowych. Firma produkcyjna powinna zidentyfikować, do której kategorii należy jej działalność — czy jest to przemysł metalowy, spożywczy, chemiczny, elektroniczny czy inny. Na stronie SASB dostępne są bezpłatne materiały ułatwiające wybór odpowiedniego standardu.
2. Przeprowadzenie analizy istotności (materiality assessment): należy ocenić, które tematy ESG wskazane przez SASB są faktycznie istotne dla danej firmy i jej interesariuszy. Dla producenta żywności kwestia zarządzania wodą i opakowaniami będzie kluczowa, podczas gdy dla producenta maszyn przemysłowych priorytetem może być bezpieczeństwo produktów i emisje.
3. Audyt dostępności danych i luk informacyjnych: wiele firm produkcyjnych dysponuje danymi dotyczącymi zużycia energii czy liczby wypadków, jednak nie gromadzi ich w sposób umożliwiający raportowanie zgodne z SASB. Na tym etapie należy zidentyfikować braki i opracować plan ich uzupełnienia.
4. Wdrożenie systemów zbierania danych ESG: kluczowym krokiem jest wdrożenie lub dostosowanie systemów informatycznych, które umożliwią automatyczne lub częściowo automatyczne zbieranie danych niezbędnych do raportowania. Może to obejmować liczniki energii elektrycznej, systemy monitoringu emisji czy platformy do zarządzania łańcuchem dostaw.
5. Szkolenie zespołów odpowiedzialnych za zbieranie danych: pracownicy działów produkcji, BHP, zakupów i finansów muszą rozumieć, jakich danych potrzebuje raport SASB i jak je poprawnie rejestrować. Bez zaangażowania tych zespołów proces raportowania będzie nieefektywny i podatny na błędy.
6. Opracowanie pierwszego raportu lub sekcji ESG: na podstawie zebranych danych należy przygotować raport zgodny ze wskaźnikami SASB. Warto zadbać o spójność z innymi standardami stosowanymi przez firmę, takimi jak GRI czy ESRS wymagane przez unijną dyrektywę CSRD.
7. Weryfikacja zewnętrzna danych: dla zwiększenia wiarygodności raportu zaleca się zlecenie niezależnej weryfikacji kluczowych wskaźników przez akredytowanego weryfikatora. Jest to szczególnie istotne dla firm pozyskujących finansowanie od inwestorów instytucjonalnych.
8. Ciągłe doskonalenie i monitoring postępów: SASB to nie jednorazowe ćwiczenie, lecz cykliczny proces. Po opublikowaniu pierwszego raportu firma powinna wyznaczyć cele na kolejny rok i monitorować postępy w realizacji przyjętej strategii ESG.

Najczęstsze pytania

Czy standardy SASB są obowiązkowe dla polskich firm produkcyjnych?
Standardy SASB nie mają charakteru obowiązkowego w sensie prawnym dla większości polskich przedsiębiorstw. Jednak rosnąca presja ze strony inwestorów, banków udzielających finansowania zrównoważonego oraz zagranicznych kontrahentów sprawia, że wdrożenie SASB staje się w praktyce koniecznością dla firm chcących pozostać konkurencyjnymi na rynkach europejskich i globalnych. Ponadto firmy objęte unijną dyrektywą CSRD mogą stosować SASB jako uzupełnienie wymaganych standardów ESRS.

Jak długo trwa wdrożenie standardów SASB w zakładzie produkcyjnym?
Czas wdrożenia zależy od skali działalności i stopnia zaawansowania istniejących systemów zarządzania danymi. Małe i średnie firmy produkcyjne mogą przygotować się do raportowania SASB w ciągu 6 do 12 miesięcy. Duże zakłady z rozbudowanym łańcuchem dostaw i wieloma lokalizacjami mogą potrzebować od 12 do 24 miesięcy na pełne wdrożenie. Kluczowe jest stopniowe podejście — lepiej zacząć od wybranych, najważniejszych wskaźników i rozszerzać zakres raportowania z czasem.

Czy wdrożenie SASB wiąże się z dużymi kosztami dla firm produkcyjnych?
Koszty wdrożenia SASB są bardzo zróżnicowane. Sama dokumentacja i standardy SASB są dostępne bezpłatnie. Największe wydatki wiążą się z dostosowaniem systemów informatycznych do zbierania danych ESG, szkoleniami pracowników oraz ewentualną weryfikacją zewnętrzną. Dla wielu firm produkcyjnych inwestycja ta zwraca się dzięki lepszemu dostępowi do finansowania, niższym kosztom ubezpieczeń oraz wejściem do grona preferowanych dostawców dla korporacji stosujących standardy ESG.

Jaki jest związek między SASB a innymi standardami ESG, takimi jak GRI czy ESRS?
SASB, GRI i ESRS to uzupełniające się, a nie konkurencyjne standardy. GRI skupia się na szerokim zakresie tematycznym i jest skierowany do wielu grup interesariuszy, SASB koncentruje się na informacjach istotnych finansowo dla inwestorów w kontekście konkretnej branży, natomiast ESRS to standard wymagany przez unijną dyrektywę CSRD dla dużych europejskich firm. Coraz więcej firm produkcyjnych decyduje się na raportowanie zintegrowane, które łączy elementy wszystkich trzech podejść, co pozwala spełnić wymagania różnych grup odbiorców raportu jednocześnie.

Podsumowanie

Wdrożenie standardów SASB w firmie produkcyjnej to inwestycja, która przynosi wymierne korzyści — od lepszego dostępu do kapitału po wzmocnienie pozycji negocjacyjnej wobec kontrahentów i zbudowanie reputacji odpowiedzialnego producenta. Im wcześniej firma rozpocznie ten proces, tym mniej kosztowne i bardziej przemyślane będzie wdrożenie. Zacznij od identyfikacji właściwego standardu branżowego, przeprowadź rzetelny audyt posiadanych danych i wyznacz wewnętrzny zespół odpowiedzialny za ESG — to wystarczy, by ruszyć z miejsca i zbudować solidne fundamenty pod przyszłe raportowanie.