GRI dla Rolnictwa i leśnictwa

Czym jest GRI?

GRI, czyli Global Reporting Initiative, to międzynarodowy standard raportowania zrównoważonego rozwoju, który umożliwia organizacjom przejrzyste komunikowanie swoich wpływów na środowisko, społeczeństwo i gospodarkę. Standardy GRI zostały opracowane przez niezależną, międzynarodową organizację non-profit i są dziś najszerzej stosowanym systemem raportowania ESG na świecie. Firmy korzystające z GRI publikują raporty zrównoważonego rozwoju zgodne z globalnie uznanymi wskaźnikami, co buduje wiarygodność wobec inwestorów, klientów i regulatorów.

GRI a branża Rolnictwo i leśnictwo

Sektor rolnictwa i leśnictwa zajmuje szczególne miejsce w kontekście standardów GRI, ponieważ jego działalność bezpośrednio kształtuje stan ekosystemów, bioróżnorodności i zasobów wodnych. Firmy z tej branży korzystają z naturalnych zasobów ziemi na ogromną skalę, co sprawia, że ich wpływ środowiskowy jest wyjątkowo rozległy i wymierny.

Przykładowo, producenci drewna i wyrobów papierniczych muszą dokumentować sposób prowadzenia zrównoważonej wycinki lasów oraz wykazywać, że obszary leśne są odtwarzane w tempie co najmniej równoważącym eksploatację. Gospodarstwa rolne stosujące środki ochrony roślin są zobowiązane do ujawniania danych dotyczących stosowanych substancji chemicznych i ich wpływu na okoliczne gleby oraz wody gruntowe. Firmy z sektora hodowlanego muszą z kolei raportować emisje metanu oraz zużycie wody i gruntów na kilogram wyprodukowanego białka zwierzęcego.

Standard GRI 13, opracowany specjalnie z myślą o sektorze rolniczym, leśnym i rybołówstwie, dostarcza branży szczegółowych wytycznych dotyczących raportowania takich kwestii jak zmiany użytkowania gruntów, degradacja gleb, stosowanie pestycydów, prawa do ziemi lokalnych społeczności czy warunki pracy pracowników sezonowych. Wdrożenie GRI w tym sektorze to nie tylko wymóg regulacyjny, ale przede wszystkim narzędzie zarządzania ryzykiem operacyjnym i reputacyjnym.

Kluczowe wymagania

• Raportowanie wpływu na bioróżnorodność — organizacja musi identyfikować obszary działalności zlokalizowane w pobliżu obszarów chronionych lub o wysokiej wartości przyrodniczej i opisywać podejmowane działania minimalizujące negatywny wpływ na ekosystemy.
• Ujawnianie danych o zużyciu wody — firmy są zobowiązane do raportowania całkowitego poboru wody ze źródeł powierzchniowych i gruntowych, ze wskazaniem obszarów o wysokim poziomie stresu wodnego, co jest szczególnie istotne w rolnictwie nawadnianym.
• Dokumentowanie emisji gazów cieplarnianych — obejmuje emisje bezpośrednie (Zakres 1), pośrednie z energii (Zakres 2) oraz pozostałe pośrednie (Zakres 3), w tym emisje z łańcucha dostaw i transportu produktów rolnych.
• Raportowanie praktyk zarządzania glebą — organizacje muszą opisywać stosowane metody uprawy, rotacji roślin i nawożenia oraz ich wpływ na zawartość materii organicznej w glebie i zapobieganie erozji.
• Ujawnianie informacji o stosowaniu pestycydów i nawozów — wymagane jest podanie rodzajów i ilości stosowanych środków chemicznych, w tym substancji objętych międzynarodowymi zakazami lub restrykcjami.
• Certyfikacja i weryfikacja łańcucha dostaw — firmy leśne powinny wykazywać udział drewna i surowców pochodnych objętych certyfikatami FSC lub PEFC, potwierdzającymi zrównoważone zarządzanie lasami.
• Prawa pracownicze i warunki zatrudnienia — raportowanie dotyczy zatrudnienia sezonowego, wynagrodzenia minimalnego, bezpieczeństwa pracy w warunkach polowych oraz zakazu pracy dzieci, szczególnie istotnego w globalnych łańcuchach dostaw produktów rolnych.
• Prawa lokalnych społeczności i rdzennych ludów — organizacje muszą opisywać procesy konsultacji z lokalnymi społecznościami przy podejmowaniu decyzji dotyczących użytkowania gruntów, szczególnie na terenach wrażliwych kulturowo.
• Zarządzanie odpadami rolniczymi i leśnymi — wymagane jest ujawnienie ilości i rodzajów generowanych odpadów, takich jak opakowania środków ochrony roślin, odpadowe biomasy czy szlamy z przetwórni, wraz z metodami ich zagospodarowania.

Kroki wdrożenia w firmie z branży Rolnictwo i leśnictwo

1. Przeprowadzenie analizy istotności (materiality assessment) — przed rozpoczęciem raportowania należy zidentyfikować tematy o największym znaczeniu dla organizacji i jej interesariuszy. W sektorze rolno-leśnym będą to najczęściej: zmiany klimatu, bezpieczeństwo żywności, bioróżnorodność oraz prawa pracownicze pracowników sezonowych. Analizę należy przeprowadzić z udziałem kluczowych interesariuszy: dostawców, odbiorców, lokalnych społeczności i organizacji pozarządowych.
2. Wyznaczenie osoby lub zespołu odpowiedzialnego za raportowanie ESG — wdrożenie GRI wymaga zaangażowania pracowników z różnych działów: agronomii, finansów, HR i logistyki. W mniejszych gospodarstwach rolnych rolę koordynatora może pełnić jedna osoba wspierana przez zewnętrznego konsultanta, natomiast duże grupy kapitałowe powinny rozważyć utworzenie dedykowanego działu zrównoważonego rozwoju.
3. Wdrożenie systemów zbierania danych środowiskowych i społecznych — konieczne jest uruchomienie procesów systematycznego gromadzenia danych o zużyciu wody, energii, nawozów i pestycydów na poziomie poszczególnych upraw lub działek leśnych. Warto rozważyć wdrożenie oprogramowania do zarządzania danymi ESG lub rozbudowę istniejących systemów ERP o moduły środowiskowe.
4. Mapowanie łańcucha dostaw i weryfikacja dostawców — firmy przetwórcze i eksportowe muszą przeprowadzić audyt swoich dostawców surowców rolnych i leśnych pod kątem zgodności z normami środowiskowymi i społecznymi. Warto wdrożyć kwestionariusze due diligence dla dostawców i stopniowo wymagać od nich posiadania certyfikatów takich jak GlobalG.A.P., FSC lub Rainforest Alliance.
5. Wyznaczenie celów i wskaźników efektywności (KPI) — na podstawie wyników analizy istotności należy określić mierzalne cele na najbliższe 3-5 lat, na przykład: redukcja zużycia wody na hektar uprawy o 20 procent, zwiększenie udziału certyfikowanych surowców do 80 procent czy osiągnięcie zerowego bilansu wylesiania do 2030 roku.
6. Przygotowanie pierwszego raportu zrównoważonego rozwoju — raport powinien być sporządzony zgodnie z wymogami GRI Standards, ze wskazaniem zastosowanych standardów tematycznych (w tym GRI 13 dla sektora rolno-leśnego). Zalecane jest dołączenie tabeli indeksów GRI, która ułatwia interesariuszom nawigację po dokumencie i weryfikację kompletności ujawnień.
7. Weryfikacja zewnętrzna raportu — choć nie jest ona obowiązkowa na poziomie standardów GRI, zewnętrzna weryfikacja przez akredytowaną firmę audytorską znacząco podnosi wiarygodność raportu i jest coraz częściej wymagana przez banki udzielające finansowania zrównoważonego (sustainability-linked loans) oraz przez duże sieci handlowe w ramach wymogów dostawców.
8. Komunikacja wyników i zaangażowanie interesariuszy — opublikowany raport powinien być aktywnie komunikowany: na stronie internetowej firmy, w kontaktach z klientami i partnerami handlowymi, a także w odpowiedzi na kwestionariusze platform ratingowych takich jak EcoVadis czy CDP. Regularne spotkania z lokalnymi społecznościami i organizacjami branżowymi pozwalają zbierać informacje zwrotne i poprawiać kolejne edycje raportu.

Najczęstsze pytania

Czy małe gospodarstwa rolne i firmy leśne muszą stosować standardy GRI?

Standardy GRI nie są obowiązkowe dla firm prywatnych na mocy prawa europejskiego w przypadku podmiotów nieobj objętych dyrektywą CSRD. Jednak firmy zatrudniające powyżej 250 pracowników lub przekraczające progi finansowe określone w dyrektywie CSRD będą zobowiązane do raportowania zrównoważonego od 2025-2026 roku. Mniejsze firmy coraz częściej dobrowolnie wdrażają GRI, ponieważ jest to wymóg kwalifikowania się do programów finansowania zrównoważonego, takich jak kredyty z PROW czy fundusze unijne, a także warunek wejścia do łańcuchów dostaw dużych odbiorców spożywczych i przemysłowych.

Czym różni się GRI 13 od ogólnych standardów GRI?

GRI 13 to sektorowy standard uzupełniający (Sector Standard), opublikowany w 2022 roku, który precyzuje, jakie tematy i ujawnienia są istotne specyficznie dla sektora rolniczego, leśnego i rybołówstwa. W odróżnieniu od standardów ogólnych (GRI 300 dotyczący środowiska, GRI 400 dotyczący społeczeństwa), GRI 13 wskazuje konkretne wskaźniki dostosowane do wyzwań tej branży, takie jak zmiany użytkowania gruntów, degradacja gleb, bezpieczeństwo żywności czy prawa lokalnych społeczności związane z dostępem do ziemi i wody. Firmy z sektora rolno-leśnego powinny stosować GRI 13 łącznie ze standardami ogólnymi, a nie zamiast nich.

Jak GRI ma się do innych certyfikacji stosowanych w rolnictwie, takich jak GlobalG.A.P. czy FSC?

GRI i certyfikacje produktowe, takie jak GlobalG.A.P., FSC czy Rainforest Alliance, pełnią odmienne funkcje i wzajemnie się uzupełniają. Certyfikaty produktowe potwierdzają, że dany produkt lub proces produkcji spełnia określone normy jakościowe i środowiskowe. GRI natomiast jest systemem raportowania całościowego wpływu organizacji, który obejmuje nie tylko produkcję, ale również łańcuch dostaw, zarządzanie odpadami, stosunki pracownicze i relacje ze społecznościami lokalnymi. Posiadanie certyfikatu FSC ułatwia jednak spełnienie wymagań GRI w zakresie ujawnień dotyczących zarządzania lasami, a dane gromadzone na potrzeby certyfikacji GlobalG.A.P. mogą być bezpośrednio wykorzystane w raportowaniu GRI dotyczącym praktyk agrochemicznych.

Ile czasu i zasobów wymaga wdrożenie GRI w firmie rolno-spożywczej?

Dla firmy wdrażającej GRI po raz pierwszy, przygotowanie pierwszego raportu zajmuje zazwyczaj od 6 do 18 miesięcy, w zależności od wielkości organizacji i dostępności danych. Największym wyzwaniem jest zwykle brak systemów do gromadzenia danych środowiskowych na poziomie poszczególnych upraw lub oddziałów, co wymaga inwestycji w narzędzia informatyczne lub ręczne procesy zbierania informacji. Koszty wdrożenia dla średniej firmy sektora rolno-leśnego wynoszą od kilkudziesięciu do kilkuset tysięcy złotych w pierwszym roku, obejmując koszty konsultingowe, szkoleniowe i systemowe, ale maleją znacznie w kolejnych latach, gdy procesy raportowania zostaną zautomatyzowane.

Podsumowanie

Wdrożenie standardów GRI w sektorze rolnictwa i leśnictwa to inwestycja, która zwraca się w postaci lepszego dostępu do finansowania, silniejszej pozycji w łańcuchach dostaw globalnych odbiorców oraz realnego zarządzania ryzykiem środowiskowym i społecznym. Przejrzyste raportowanie zgodne z GRI buduje zaufanie interesariuszy, ułatwia spełnienie rosnących wymogów regulacyjnych wynikających z dyrektywy CSRD i europejskiej taksonomii, a przede wszystkim pozwala firmie rozwijać się w sposób odpowiedzialny i długoterminowo rentowny. Nie czekaj na to, aż raportowanie zrównoważonego rozwoju stanie się obowiązkiem prawnym — zacznij już teraz, zyskując przewagę konkurencyjną w coraz bardziej wymagającym środowisku rynkowym.