SASB dla Ochrony zdrowia

Czym jest SASB?

SASB, czyli Sustainability Accounting Standards Board, to organizacja, która opracowała zestaw standardów raportowania zrównoważonego rozwoju dedykowanych poszczególnym branżom. Standardy SASB definiują konkretne wskaźniki ESG (środowiskowe, społeczne i zarządcze), które są najbardziej istotne z perspektywy finansowej dla danego sektora gospodarki. Od 2022 roku SASB funkcjonuje w ramach IFRS Foundation jako część Rady Standardów Zrównoważonego Rozwoju (ISSB), co nadaje tym standardom globalny zasięg i zwiększa ich znaczenie w raportowaniu niefinansowym.

SASB a branża Ochrona zdrowia

Sektor ochrony zdrowia obejmuje szpitale, kliniki, laboratoria diagnostyczne, producentów wyrobów medycznych, firmy farmaceutyczne oraz podmioty świadczące usługi zdrowotne. SASB wyróżnia dla tego sektora kilka dedykowanych standardów, w tym standardy dla dostawców usług zdrowotnych i zarządzania placówkami medycznymi (Health Care Delivery). Regulacja ta jest szczególnie istotna w ochronie zdrowia ze względu na specyfikę branży: bezpośredni wpływ na życie i zdrowie pacjentów, wysokie ryzyko etyczne, znaczące zużycie zasobów naturalnych oraz wrażliwość danych osobowych.

Konkretne przykłady pokazują, dlaczego SASB ma kluczowe znaczenie dla podmiotów medycznych. Szpital regionalny musi raportować wskaźniki bezpieczeństwa pacjentów, takie jak wskaźnik zakażeń szpitalnych czy błędów medycznych. Producent sprzętu medycznego jest zobowiązany ujawniać informacje o zarządzaniu odpadami niebezpiecznymi, w tym o utylizacji jednorazowego sprzętu chirurgicznego. Sieć prywatnych klinik z kolei powinna raportować dostępność usług dla pacjentów o niskich dochodach oraz politykę cenową w zakresie podstawowych świadczeń zdrowotnych. Wszystkie te elementy składają się na obraz odpowiedzialności społecznej organizacji medycznej i wpływają na jej ocenę przez inwestorów, płatników i regulatorów.

Kluczowe wymagania

• Bezpieczeństwo i jakość usług medycznych — raportowanie wskaźników jakości opieki, w tym odsetka powikłań pooperacyjnych, wskaźnika reinternalizacji pacjentów oraz liczby zdarzeń niepożądanych na 1000 procedur medycznych.
• Zarządzanie odpadami medycznymi i niebezpiecznymi — ujawnianie ilości wytwarzanych odpadów zakaźnych, ostrych i farmaceutycznych wraz z metodami ich utylizacji zgodnie z przepisami sanitarnymi.
• Ochrona danych pacjentów — raportowanie liczby naruszeń bezpieczeństwa danych osobowych pacjentów, wdrożonych systemów zabezpieczeń oraz działań podjętych w odpowiedzi na incydenty RODO.
• Dostępność i przystępność cenowa usług — informacje o polityce dostępu do opieki zdrowotnej dla grup defaworyzowanych, udziału świadczeń refundowanych oraz programów wsparcia dla pacjentów nieubezpieczonych.
• Zużycie energii i emisja gazów cieplarnianych — dane dotyczące zużycia energii elektrycznej i cieplnej przez placówki medyczne, emisji CO2 z zakresu 1, 2 i 3 oraz wdrożonych działań na rzecz efektywności energetycznej.
• Zarządzanie kapitałem ludzkim — wskaźniki rotacji personelu medycznego, liczba godzin szkoleń na pracownika, wyniki audytów dotyczących kultury bezpieczeństwa pracy oraz dane o wynagrodzeniach w podziale na płeć.
• Etyka i relacje z dostawcami — ujawnianie polityki w zakresie relacji z firmami farmaceutycznymi i producentami sprzętu medycznego, przejrzystość umów o wartości dodanej oraz zarządzanie konfliktem interesów wśród lekarzy.
• Jakość wody i zarządzanie zasobami — raportowanie zużycia wody w placówkach medycznych, szczególnie istotne dla szpitali prowadzących zabiegi wymagające sterylizacji parowej i wysokich standardów sanitarnych.

Kroki wdrożenia w firmie z branży Ochrona zdrowia

1. Identyfikacja właściwego standardu SASB dla podmiotu medycznego — pierwszym krokiem jest określenie, który ze standardów branżowych najlepiej odpowiada profilowi działalności. Szpitale i kliniki powinny korzystać z kategorii Health Care Delivery, producenci sprzętu medycznego z Medical Equipment & Supplies, a firmy farmaceutyczne z Biotechnology & Pharmaceuticals. Należy pobrać odpowiednią dokumentację ze strony sasb.org i przeanalizować listę wskaźników technicznych.
2. Przeprowadzenie analizy luk (gap analysis) — porównaj aktualnie zbierane dane operacyjne z wymaganiami SASB. W praktyce oznacza to przegląd istniejących systemów informatycznych, rejestrów medycznych (HIS), systemów CMMS do zarządzania sprzętem medycznym oraz systemów ERP. Zidentyfikuj wskaźniki, dla których brakuje danych lub procesy ich zbierania wymagają doprecyzowania.
3. Powołanie zespołu roboczego i przypisanie odpowiedzialności — SASB wymaga zaangażowania wielu działów: działu jakości i akredytacji, działu technicznego, działu HR, działu IT oraz działu finansów. Wskaż osoby odpowiedzialne za zbieranie danych do poszczególnych wskaźników i wyznaczyć koordynatora całego procesu raportowania.
4. Wdrożenie systemów zbierania danych — dla wskaźników związanych z bezpieczeństwem pacjentów skonfiguruj raporty w systemie HIS lub RIS. Dla wskaźników środowiskowych zainstaluj podliczniki energii elektrycznej i ciepła w kluczowych strefach szpitala. Dane o odpadach medycznych zbieraj we współpracy z licencjonowanymi firmami utylizacyjnymi, żądając miesięcznych zestawień w formacie zgodnym z kodami odpadów.
5. Opracowanie polityk i procedur wewnętrznych — uzupełnij istniejącą dokumentację ISO 9001 lub akredytacji Joint Commission International o elementy wymagane przez SASB. Dotyczy to w szczególności polityki zarządzania konfliktem interesów, procedury reagowania na naruszenia danych pacjentów oraz instrukcji dotyczącej segregacji i utylizacji odpadów medycznych.
6. Weryfikacja i walidacja danych przez audytora zewnętrznego — zanim raporty SASB trafią do interesariuszy zewnętrznych, poddaj je niezależnej weryfikacji. W sektorze ochrony zdrowia audytorami mogą być wyspecjalizowane firmy z doświadczeniem w raportowaniu niefinansowym, np. Deloitte, KPMG lub EY, które posiadają dedykowane zespoły ds. zrównoważonego rozwoju w sektorze zdrowia.
7. Publikacja raportu i komunikacja z interesariuszami — opublikuj raport SASB jako załącznik do raportu rocznego lub jako oddzielny dokument dostępny na stronie internetowej organizacji. Poinformuj kluczowych interesariuszy: Narodowy Fundusz Zdrowia, prywatnych płatników, inwestorów i fundatorów. Zapewnij możliwość kontaktu z osobą odpowiedzialną za relacje inwestorskie lub komunikację ESG.
8. Ciągłe doskonalenie i aktualizacja wskaźników — SASB regularnie aktualizuje swoje standardy. Śledź komunikaty ISSB dotyczące zmian w standardach branżowych i dostosowuj system raportowania co najmniej raz na rok. Wyznacz osobę lub dział odpowiedzialny za monitorowanie zmian regulacyjnych w obszarze ESG.

Najczęstsze pytania

Czy SASB jest obowiązkowy dla podmiotów medycznych w Polsce?
Standardy SASB nie są bezpośrednio obowiązującym prawem w Polsce, jednak od 2024 roku dyrektywa CSRD (Corporate Sustainability Reporting Directive) nakłada obowiązek raportowania niefinansowego na duże podmioty, w tym szpitale publiczne i prywatne sieci medyczne przekraczające określone progi zatrudnienia i obrotów. Standardy SASB są kompatybilne z europejskimi standardami ESRS i mogą stanowić uzupełniające narzędzie raportowania, szczególnie dla podmiotów notowanych na giełdach lub pozyskujących kapitał od inwestorów instytucjonalnych.

Jakie wskaźniki SASB są najtrudniejsze do zebrania w placówkach medycznych?
Największe wyzwanie praktyczne stanowi zbieranie danych środowiskowych, szczególnie dotyczących zużycia wody i emisji gazów cieplarnianych z zakresu 3 (pośrednie emisje związane z łańcuchem dostaw i dojazdem pacjentów). Placówki medyczne często nie posiadają zainstalowanych podliczników mediów w poszczególnych oddziałach, co utrudnia precyzyjne raportowanie. Rekomenduje się rozpoczęcie od prostszych wskaźników, takich jak całkowite zużycie energii i masa wytwarzanych odpadów, a dopiero w kolejnych latach budowanie bardziej szczegółowych danych.

Jak SASB wpływa na postrzeganie placówki medycznej przez inwestorów?
Inwestorzy instytucjonalni, fundusze private equity specjalizujące się w sektorze zdrowia oraz organizacje udzielające dotacji oceniają dojrzałość ESG podmiotu medycznego na podstawie jakości i kompletności raportowania. Placówka, która regularnie publikuje dane zgodne z SASB, jest postrzegana jako bardziej transparentna, lepiej zarządzana i mniej narażona na ryzyko regulacyjne oraz reputacyjne. Badania rynkowe wskazują, że podmioty z wysokimi ocenami ESG uzyskują niższy koszt kapitału przy pozyskiwaniu finansowania dłużnego.

Czy małe przychodnie i gabinety lekarskie muszą wdrażać SASB?
Standardy SASB są adresowane przede wszystkim do dużych organizacji, często notowanych na rynkach kapitałowych lub ubiegających się o finansowanie instytucjonalne. Małe przychodni i gabinety lekarskie nie mają formalnego obowiązku stosowania SASB, jednak mogą z nich korzystać dobrowolnie jako z narzędzia do oceny własnych wyników operacyjnych i środowiskowych. Warto jednak śledzić rozwój regulacji krajowych, ponieważ progi obowiązkowego raportowania ESG mogą zostać obniżone w kolejnych nowelizacjach dyrektywy CSRD.

Podsumowanie

Wdrożenie standardów SASB w organizacji z sektora ochrony zdrowia to inwestycja, która przynosi wymierne korzyści: zwiększa transparentność wobec płatników i inwestorów, ułatwia zarządzanie ryzykiem operacyjnym i reputacyjnym oraz buduje przewagę konkurencyjną na coraz bardziej świadomym rynku usług medycznych. Nie czekaj na wymuszenie zmian przez regulatora — zacznij od analizy luk i wyznaczenia zespołu odpowiedzialnego za raportowanie ESG już dziś. Skontaktuj się z ekspertami ds. zrównoważonego rozwoju w sektorze zdrowia, aby przeprowadzić Twoją organizację przez cały proces wdrożenia zgodnie z aktualnymi standardami SASB i ISSB.