SASB dla FMCG

Czym jest SASB?

SASB, czyli Sustainability Accounting Standards Board, to organizacja opracowująca standardy raportowania zrównoważonego rozwoju, które pozwalają przedsiębiorstwom ujawniać inwestorom istotne informacje na temat ryzyk i szans związanych z kwestiami środowiskowymi, społecznymi i ładu korporacyjnego (ESG). Standardy SASB są branżowo specyficzne — oznacza to, że dla każdego sektora gospodarki zdefiniowano odrębny zestaw wskaźników odpowiadający unikalnym wyzwaniom tej branży. Od 2022 roku SASB funkcjonuje w ramach International Sustainability Standards Board (ISSB), co znacząco zwiększyło globalny zasięg i znaczenie tych standardów.

SASB a branża FMCG

Branża dóbr szybkozbywalnych (Fast-Moving Consumer Goods, FMCG) należy do sektorów, dla których SASB opracowało szczegółowe wytyczne w ramach kategorii Food & Beverage oraz Household & Personal Products. Firmy takie jak producenci żywności, napojów, środków czystości czy artykułów higienicznych stają przed szczególnymi wyzwaniami ESG: masową produkcją generującą znaczny ślad węglowy, zużyciem wody, zarządzaniem opakowaniami i odpadami, a także bezpieczeństwem produktów trafiających bezpośrednio do konsumentów.

Przykładowo, producent artykułów spożywczych raportujący według SASB musi ujawnić dane dotyczące zużycia wody w procesach produkcyjnych — co jest szczególnie istotne w przypadku zakładów zlokalizowanych na obszarach narażonych na niedobory wody. Z kolei firma produkująca środki piorące zobowiązana jest do raportowania zawartości składników potencjalnie szkodliwych dla środowiska wodnego. Duże sieci dystrybucji FMCG muszą natomiast ujawniać informacje o emisjach w całym łańcuchu dostaw, w tym tzw. emisje Scope 3, obejmujące transport i logistykę.

Inwestorzy instytucjonalni oraz fundusze ESG coraz częściej wymagają od spółek portfelowych raportowania zgodnego ze standardami SASB, co sprawia, że dla polskich i europejskich producentów FMCG wdrożenie tych standardów staje się warunkiem dostępu do kapitału i utrzymania relacji z kluczowymi partnerami handlowymi.

Kluczowe wymagania

• Zarządzanie energią: Ujawnienie całkowitego zużycia energii, udziału energii odnawialnej w miksie energetycznym oraz intensywności energetycznej produkcji — wyrażonej np. w GJ na tonę produktu gotowego.
• Gospodarka wodna: Raportowanie całkowitego poboru wody, ilości wody poddanej recyklingowi oraz identyfikacja zakładów produkcyjnych zlokalizowanych w regionach dotkniętych stresem wodnym.
• Zarządzanie odpadami i opakowaniami: Wskaźniki dotyczące masy opakowań wprowadzonych na rynek, udziału materiałów z recyklingu w opakowaniach oraz planów wdrożenia opakowań nadających się do recyklingu lub wielokrotnego użytku.
• Emisje gazów cieplarnianych: Pomiar i raportowanie emisji bezpośrednich (Scope 1), pośrednich z zakupu energii (Scope 2) oraz — w coraz większym zakresie — emisji w łańcuchu wartości (Scope 3).
• Bezpieczeństwo produktów i jakość: Liczba produktów wycofanych z rynku, wartość kar i ugód wynikających z naruszeń przepisów dotyczących bezpieczeństwa żywności lub produktów chemicznych.
• Odpowiedzialne pozyskiwanie surowców: Udział kluczowych surowców (np. palmy oleistej, kakao, soi) certyfikowanych przez uznanę systemy certyfikacji (RSPO, Rainforest Alliance, FSC), a także identyfikacja ryzyk w łańcuchu dostaw związanych z wylesianiem.
• Zdrowie i żywienie: Dla producentów żywności — odsetek przychodów ze sprzedaży produktów spełniających uznane kryteria żywieniowe oraz działania mające na celu reformulację produktów o wysokiej zawartości soli, cukru lub tłuszczów trans.
• Kapitał ludzki i bezpieczeństwo pracy: Wskaźnik wypadkowości (TRIR), odsetek rotacji pracowników, programy szkoleń i rozwoju kompetencji.

Kroki wdrożenia w firmie z branży FMCG

1. Identyfikacja właściwych standardów SASB: Pierwszym krokiem jest ustalenie, do której kategorii SASB należy firma. Producent żywności przetworzonej sięgnie po standard Processed Foods, producent napojów bezalkoholowych — po Nonalcoholic Beverages, a firma kosmetyczna — po Personal Care Products. Wiele firm FMCG o zdywersyfikowanym portfolio stosuje jednocześnie kilka standardów branżowych.
2. Analiza luk (gap analysis): Należy porównać aktualnie zbierane dane ESG z wymaganiami wybranego standardu SASB. Na tym etapie warto zaangażować działy: środowiskowy, produkcyjny, łańcucha dostaw, prawny i finansowy, ponieważ wskaźniki SASB obejmują dane z wielu obszarów działalności.
3. Powołanie interdyscyplinarnego zespołu wdrożeniowego: Wdrożenie SASB wymaga współpracy między działem ESG lub zrównoważonego rozwoju, finansami, operacjami, zakupami i prawem. Warto wyznaczyć koordynatora projektu z uprawnieniami do egzekwowania dostaw danych od poszczególnych jednostek biznesowych.
4. Budowa systemu zbierania danych: Dla każdego wskaźnika SASB należy zdefiniować: źródło danych (np. system ERP, liczniki energii, baza dostawców), odpowiedzialną osobę, częstotliwość zbierania danych oraz metodologię obliczeń. Wiele firm FMCG korzysta z dedykowanych platform ESG (np. Watershed, Persefoni, Sustain.Life) lub rozbudowuje funkcjonalności istniejących systemów ERP.
5. Weryfikacja i walidacja danych: Przed pierwszą publikacją raportu zgodnego z SASB warto zlecić zewnętrznej firmie audytorskiej weryfikację metodologii i poprawności danych. Zwiększa to wiarygodność raportu w oczach inwestorów i ogranicza ryzyko zarzutów o greenwashing.
6. Przygotowanie raportu i jego integracja z komunikacją inwestorską: Dane SASB mogą być ujawniane w odrębnym raporcie ESG, w rocznym sprawozdaniu zarządu lub bezpośrednio w dokumentach dla inwestorów. Coraz częściej firmy FMCG publikują dane SASB w tzw. Data Appendix — załączniku liczbowym do raportu zrównoważonego rozwoju.
7. Ciągłe doskonalenie i monitorowanie zmian standardów: ISSB regularnie aktualizuje standardy wywodzące się z SASB. Firma powinna wyznaczyć osobę odpowiedzialną za śledzenie zmian regulacyjnych i dostosowywanie wewnętrznych procedur raportowania do nowych wymogów — szczególnie w kontekście zbliżania się standardów SASB z regulacją CSRD obowiązującą w Unii Europejskiej.

Najczęstsze pytania

Czy SASB jest obowiązkowe dla firm z branży FMCG w Polsce?
Bezpośrednio — nie. SASB to standard dobrowolny, jednak dla spółek objętych unijną dyrektywą CSRD (Corporate Sustainability Reporting Directive) stosowanie wskaźników SASB może być pomocnym uzupełnieniem raportowania według ESRS. Ponadto wielu inwestorów instytucjonalnych, funduszy private equity oraz sieci handlowych (np. w ramach ocen dostawców Walmart czy Carrefour) wymaga ujawnień zgodnych z SASB jako warunku współpracy lub udzielenia finansowania.

Ile czasu zajmuje wdrożenie standardów SASB w firmie FMCG?
Pełne wdrożenie, obejmujące budowę systemu zbierania danych, szkolenia pracowników i pierwszy raport zweryfikowany zewnętrznie, trwa przeciętnie od 12 do 24 miesięcy. Firmy, które wcześniej raportowały według standardów GRI lub CDP, mogą skrócić ten czas do 6-12 miesięcy, ponieważ wiele wskaźników pokrywa się lub jest komplementarnych. Kluczowym wąskim gardłem jest zazwyczaj dostęp do danych z łańcucha dostaw — pozyskanie rzetelnych informacji od dostawców surowców rolnych jest procesem czasochłonnym.

Jak SASB ma się do innych standardów ESG, takich jak GRI czy CSRD?
Standardy te są komplementarne, a nie konkurencyjne. GRI (Global Reporting Initiative) koncentruje się na szerokiej grupie interesariuszy i raportowaniu wpływu firmy na otoczenie. SASB skupia się na informacjach istotnych finansowo dla inwestorów. CSRD z kolei to wymóg regulacyjny unijny, obejmujący oba wymiary. W praktyce wiele firm FMCG stosuje podejście hybrydowe: raport GRI dla komunikacji z interesariuszami, dane SASB dla inwestorów, a ESRS jako ramy regulacyjne dla spółek podlegających CSRD. ISSB pracuje nad harmonizacją tych podejść na poziomie globalnym.

Jak zarządzać danymi od dostawców wymaganymi przez SASB?
Zbieranie danych ESG w łańcuchu dostaw to jedno z największych wyzwań wdrożeniowych dla firm FMCG. Najskuteczniejsze podejście obejmuje trzy elementy: po pierwsze, wprowadzenie wymagań ESG do umów dostawczych i standardów kwalifikacji dostawców; po drugie, udostępnienie dostawcom prostych narzędzi do samodzielnego raportowania (np. kwestionariusze online lub platformy takie jak EcoVadis); po trzecie, priorytetyzację działań — zaczynanie od dostawców kluczowych surowców o wysokim ryzyku ESG, a nie od wszystkich partnerów naraz. Warto także korzystać z danych branżowych i baz emisyjności jako wartości zastępczych (proxy data) tam, gdzie bezpośrednie dane od dostawców są niedostępne.

Podsumowanie

Wdrożenie standardów SASB w firmie z branży FMCG to inwestycja, która zwraca się w postaci lepszego dostępu do kapitału, silniejszej pozycji w relacjach z inwestorami instytucjonalnymi i kluczowymi klientami oraz realnego wglądu w ryzyka ESG ukryte w łańcuchu wartości. Nie warto czekać na moment, gdy raportowanie stanie się obowiązkowe — firmy, które zaczną dziś, zbudują przewagę konkurencyjną i unikną kosztownego wdrożenia pod presją czasu. Skontaktuj się z naszym zespołem, aby dowiedzieć się, jak skutecznie rozpocząć wdrożenie SASB w swojej organizacji.