SASB dla Transportu i logistyki

Czym jest SASB?

SASB, czyli Sustainability Accounting Standards Board, to organizacja opracowująca standardy raportowania zrównoważonego rozwoju dla konkretnych branż. Standardy SASB określają, jakie informacje finansowo-istotne z obszaru ESG (środowisko, społeczeństwo, ład korporacyjny) powinny być ujawniane przez spółki w ramach komunikacji z inwestorami. W odróżnieniu od innych ram raportowania, SASB wyróżnia się tym, że dostarcza szczegółowych wytycznych dostosowanych do specyfiki ponad 77 sektorów gospodarki, co czyni go wyjątkowo praktycznym narzędziem dla przedsiębiorstw.

SASB a branża Transport i logistyka

Sektor transportu i logistyki należy do tych branż, w których kwestie zrównoważonego rozwoju mają bezpośrednie przełożenie na wyniki finansowe i ocenę ryzyka przez inwestorów. Firmy transportowe i logistyczne generują znaczną część globalnych emisji gazów cieplarnianych, zużywają ogromne ilości paliwa, zarządzają rozbudowaną infrastrukturą i zatrudniają tysiące pracowników wykonujących pracę fizyczną w warunkach podwyższonego ryzyka. Wszystkie te czynniki sprawiają, że standardy SASB są dla tego sektora szczególnie istotne.

Standard SASB dla sektora transportu drogowego i logistyki (Road Transportation) obejmuje takie zagadnienia jak emisje spalin z floty pojazdów, bezpieczeństwo kierowców, zarządzanie ryzykiem środowiskowym związanym z przewozem materiałów niebezpiecznych oraz prawa pracownicze w łańcuchu dostaw. Przykładowo, firma kurierska działająca w Polsce powinna raportować wskaźnik intensywności emisji CO2 na tonokilometr, a duży operator logistyczny jest zobowiązany do ujawniania danych dotyczących wypadków przy pracy i rotacji pracowników. Dla operatorów portowych lub zarządców terminali przeładunkowych istotne są natomiast wskaźniki dotyczące jakości powietrza w okolicach węzłów logistycznych oraz wpływu działalności na ekosystemy wodne.

Kluczowe wymagania

• Raportowanie emisji gazów cieplarnianych (GHG): Firmy transportowe i logistyczne muszą ujawniać emisje bezpośrednie (Zakres 1) z własnej floty pojazdów oraz emisje pośrednie (Zakres 2) związane z zakupem energii elektrycznej do magazynów i centrów dystrybucji. Wymaga to wdrożenia systemu pomiaru zużycia paliwa w przeliczeniu na pojazd i trasę.
• Zarządzanie bezpieczeństwem floty: Standard SASB wymaga ujawniania liczby wypadków drogowych z udziałem pojazdów firmy, wskaźnika kolizji na milion kilometrów przejechanych oraz działań prewencyjnych, takich jak systemy telematyki, szkolenia dla kierowców czy programy monitorowania stylu jazdy.
• Bezpieczeństwo i higiena pracy: Operatorzy logistyczni muszą raportować wskaźniki urazowości pracowników (TRIR), liczbę dni niezdolności do pracy wskutek wypadków oraz programy wdrażane w celu redukcji wypadków w magazynach i centrach sortowania.
• Zarządzanie ryzykiem środowiskowym przy przewozie materiałów niebezpiecznych: Firmy specjalizujące się w transporcie chemikaliów, paliw lub odpadów muszą raportować liczbę incydentów związanych z wyciekami, procedury awaryjne oraz zgodność z regulacjami ADR/RID.
• Standardy pracy w łańcuchu dostaw: Wymagane jest ujawnianie informacji o stosowaniu umów o pracę, przestrzeganiu minimalnych stawek wynagrodzenia, warunkach pracy podwykonawców i firm spedycyjnych, a także stosunku do zrzeszania się pracowników w związkach zawodowych.
• Efektywność paliwa i przejście na energię niskoemisyjną: Raportowanie udziału pojazdów elektrycznych lub zasilanych paliwami alternatywnymi (LNG, CNG, wodór) w całkowitej flocie, a także planów dekarbonizacji z konkretnymi celami i harmonogramem.
• Zgodność z regulacjami prawnymi: Ujawnianie informacji o karach administracyjnych nałożonych przez organy regulacyjne, naruszeniach przepisów transportowych i działaniach naprawczych.

Kroki wdrożenia w firmie z branży Transport i logistyka

1. Identyfikacja właściwego standardu branżowego SASB: Pierwszym krokiem jest ustalenie, który standard sektorowy SASB dotyczy Twojej działalności. Dla firmy kurierskiej lub spedycyjnej właściwy będzie standard Road Transportation, dla operatora morskiego Marine Transportation, a dla zarządcy infrastruktury portowej Engineering and Construction Services. Wiele firm logistycznych prowadzi działalność wielosektorową i powinna stosować kilka standardów jednocześnie.
2. Analiza luk (gap analysis): Porównaj aktualnie zbierane przez firmę dane z wymaganiami wskaźnikowymi SASB. Typowe luki w sektorze transportu obejmują brak spójnego pomiaru zużycia paliwa na poziomie pojedynczego pojazdu, brak centralnej bazy danych o wypadkach czy nieudokumentowane procedury weryfikacji podwykonawców. Wynik analizy luk powinien wskazywać priorytetowe obszary do uzupełnienia.
3. Wdrożenie systemów zbierania danych: Zainstaluj systemy telematyczne w pojazdach, które automatycznie rejestrują zużycie paliwa, czas jazdy, styl prowadzenia i przebiegi. Wdróż lub rozbuduj system zarządzania flotą (FMS) oraz oprogramowanie do zarządzania magazynem (WMS) o moduły raportowania ESG. Wyznacz odpowiedzialnych za gromadzenie danych w każdej jednostce organizacyjnej.
4. Obliczenie i weryfikacja wskaźników SASB: Na podstawie zebranych danych oblicz wymagane wskaźniki, takie jak intensywność emisji CO2, wskaźnik wypadkowości (TRIR) czy udział pojazdów zeroemisyjnych w flocie. Dane powinny zostać zweryfikowane wewnętrznie przez dział kontrolingu lub audytu wewnętrznego przed opublikowaniem.
5. Włączenie raportowania SASB do komunikacji z inwestorami: Dane zgodne z SASB włącz do raportu rocznego, raportu ESG lub osobnego dokumentu ujawnień niefinansowych. Coraz częściej inwestorzy instytucjonalni i banki finansujące projekty infrastrukturalne wymagają danych w formacie SASB jako warunki udzielenia finansowania lub objęcia akcji.
6. Wyznaczenie celów redukcji i monitorowanie postępów: Na podstawie pierwszego pełnego roku raportowania wyznacz mierzalne cele, na przykład redukcję emisji CO2 o 20 procent do 2028 roku lub zwiększenie udziału pojazdów elektrycznych do 30 procent floty. Monitoruj postępy kwartalnie i aktualizuj plan transformacji w odpowiedzi na wyniki.
7. Szkolenie kadry zarządzającej i pracowników: Zapewnij szkolenia dla menedżerów floty, kierowników magazynów i działu HR w zakresie znaczenia wskaźników SASB, metod pomiaru i roli tych danych w budowaniu reputacji firmy na rynku kapitałowym i wśród klientów korporacyjnych.

Najczęstsze pytania

Czy SASB jest obowiązkowy dla firm transportowych w Polsce?

SASB sam w sobie nie jest regulacją prawną i nie nakłada obowiązku prawnego bezpośrednio na przedsiębiorstwa. Jednak od 2024 roku duże firmy w Unii Europejskiej podlegają dyrektywie CSRD, która wymaga raportowania zgodnego z europejskimi standardami ESRS. Standardy SASB są z nimi kompatybilne i stanowią praktyczne uzupełnienie, szczególnie dla spółek notowanych na giełdzie lub pozyskujących kapitał od inwestorów instytucjonalnych stosujących analizy ESG. W praktyce firmy logistyczne obsługujące klientów z sektora finansowego lub korporacyjnego coraz częściej spotykają się z wymogiem dostarczenia danych w formacie SASB jako elementem procesu due diligence.

Jakie wskaźniki SASB są najważniejsze dla firmy kurierskiej?

Dla typowego operatora kurierskiego lub firmy dostawczej najważniejsze wskaźniki to: intensywność emisji CO2 wyrażona w gramach na przesyłkę lub na tonokilometr, wskaźnik wypadków drogowych na milion przejechanych kilometrów, wskaźnik urazowości pracowników w centrach sortowania (TRIR) oraz odsetek pojazdów zeroemisyjnych w flocie. To właśnie te dane najczęściej pojawiają się w zapytaniach od klientów korporacyjnych i inwestorów podczas oceny ryzyka ESG dostawcy usług logistycznych.

Jak SASB ma się do innych standardów ESG, takich jak GRI czy CDP?

SASB, GRI i CDP to komplementarne, a nie konkurencyjne standardy. GRI oferuje szersze ramy raportowania dla wszystkich interesariuszy, natomiast SASB koncentruje się na informacjach istotnych finansowo, skierowanych przede wszystkim do inwestorów. CDP skupia się wyłącznie na danych klimatycznych i zasobach naturalnych. Wiele firm transportowych stosuje jednocześnie wszystkie trzy standardy: GRI do kompleksowego raportu ESG, SASB do komunikacji z inwestorami i CDP do ujawnień klimatycznych w ramach inicjatyw Science Based Targets.

Od czego zacząć wdrożenie SASB, jeśli firma nigdy wcześniej nie raportowała ESG?

Najlepszym punktem startowym jest pobranie bezpłatnego standardu SASB dla sektora Road Transportation ze strony organizacji SASB (dostępnego na platformie IFRS Foundation) i przeprowadzenie własnej analizy luk w oparciu o aktualnie dostępne dane. Kolejny krok to skonsultowanie się z doradcą specjalizującym się w raportowaniu ESG, który pomoże zidentyfikować priorytety i wybrać narzędzia do zbierania danych. Warto zacząć od jednego lub dwóch kluczowych wskaźników, takich jak zużycie paliwa i wypadkowość, zamiast próbować jednocześnie wdrożyć cały standard.

Podsumowanie

Standardy SASB stanowią praktyczne i sektorowo dostosowane narzędzie, które pomaga firmom z branży transportu i logistyki uporządkować dane ESG i skutecznie komunikować je inwestorom, partnerom biznesowym i klientom korporacyjnym. Wdrożenie raportowania zgodnego z SASB to inwestycja, która przekłada się na niższy koszt kapitału, silniejszą pozycję przetargową w relacjach z dużymi kontrahentami i lepszą gotowość na nadchodzące wymogi regulacyjne. Zacznij od analizy luk i pierwszego pomiaru kluczowych wskaźników już teraz, zanim wymóg ten stanie się obowiązkowy dla Twojej organizacji.