Taksonomia UE dla Ochrony zdrowia

Czym jest Taksonomia UE?

Taksonomia UE to unijny system klasyfikacji zrównoważonych działalności gospodarczych, ustanowiony rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/852. Jej głównym celem jest określenie, które inwestycje i działalności gospodarcze można uznać za ekologicznie zrównoważone, co pozwala przedsiębiorstwom, inwestorom i instytucjom finansowym podejmować świadome decyzje zgodne z celami Europejskiego Zielonego Ładu. Regulacja ta wyznacza jednolite kryteria oceny dla sześciu celów środowiskowych, obejmujących m.in. łagodzenie zmian klimatu, ochronę bioróżnorodności oraz gospodarkę o obiegu zamkniętym.

Taksonomia UE a branża Ochrona zdrowia

Sektor ochrony zdrowia jest jednym z najbardziej energochłonnych i odpadotwórczych sektorów gospodarki, co sprawia, że Taksonomia UE ma dla niego szczególne znaczenie. Szpitale, kliniki, laboratoria diagnostyczne oraz producenci sprzętu medycznego są zobowiązani do analizy, w jakim stopniu ich działalność wpisuje się w kryteria zrównoważonego rozwoju określone przez unijne przepisy.

Konkretne przykłady powiązań Taksonomii UE z ochroną zdrowia obejmują kilka obszarów. Szpitale i duże placówki medyczne zużywają ogromne ilości energii na utrzymanie sal operacyjnych, systemów chłodzenia farmaceutyków czy urządzeń diagnostycznych takich jak rezonans magnetyczny i tomografy komputerowe. Inwestycje w efektywność energetyczną tych obiektów, takie jak modernizacja systemów HVAC czy przejście na odnawialne źródła energii, mogą być kwalifikowane jako zrównoważone zgodnie z Taksonomią. Ponadto producenci wyrobów medycznych muszą uwzględniać kryteria dotyczące gospodarki o obiegu zamkniętym, w tym projektowanie produktów z myślą o ich recyclingu lub ponownym użyciu. Zarządzanie odpadami medycznymi, w tym odpadami niebezpiecznymi, oraz ograniczanie emisji substancji chemicznych to kolejne obszary, w których branża ochrony zdrowia musi wykazać zgodność z unijnymi regulacjami.

Dla podmiotów leczniczych notowanych na giełdzie lub korzystających z finansowania zewnętrznego spełnienie kryteriów Taksonomii UE bezpośrednio wpływa na dostęp do kapitału oraz ocenę ratingową w zakresie ESG. Inwestorzy instytucjonalni coraz częściej warunkują swoje decyzje inwestycyjne od stopnia zgodności portfela z unijną klasyfikacją zrównoważoności.

Kluczowe wymagania

• Istotny wkład w co najmniej jeden cel środowiskowy: Działalność gospodarcza musi w znaczący sposób przyczyniać się do realizacji jednego z sześciu celów środowiskowych Taksonomii, np. poprzez redukcję emisji CO2 przez placówkę medyczną lub wdrożenie systemu zarządzania energią certyfikowanego zgodnie z normą ISO 50001.
• Zasada DNSH (Do No Significant Harm): Przedsiębiorstwo musi udowodnić, że jego działalność nie wyrządza poważnych szkód żadnemu z pozostałych celów środowiskowych. Dla szpitala oznacza to np. właściwe zarządzanie odpadami medycznymi, aby nie zanieczyszczać wód gruntowych i gleby.
• Minimalne gwarancje społeczne: Podmiot musi przestrzegać Wytycznych OECD dla przedsiębiorstw wielonarodowych oraz Wytycznych ONZ dotyczących biznesu i praw człowieka, co w praktyce obejmuje zapewnienie godnych warunków pracy personelowi medycznemu i pomocniczemu.
• Techniczne kryteria kwalifikacji (TSC): Spełnienie szczegółowych, mierzalnych wskaźników określonych dla konkretnych działalności. Dla budynków placówek medycznych kluczowe jest np. zapotrzebowanie na energię pierwotną poniżej określonego progu wyrażonego w kWh/m2 rocznie.
• Raportowanie niefinansowe zgodne z CSRD: Podmioty objęte dyrektywą CSRD są zobowiązane do ujawniania w sprawozdaniu zrównoważonego rozwoju odsetka przychodów, nakładów inwestycyjnych (CapEx) i kosztów operacyjnych (OpEx) zgodnych z Taksonomią UE.
• Klasyfikacja działalności jako kwalifikująca się lub zgodna: Branża ochrony zdrowia musi dokonać rozróżnienia między działalnością jedynie kwalifikującą się do Taksonomii a działalnością w pełni zgodną z jej kryteriami, co wymaga przeprowadzenia szczegółowej analizy prawno-technicznej.
• Dokumentacja i możliwość weryfikacji: Wszystkie dane i twierdzenia dotyczące zgodności z Taksonomią muszą być poparte wiarygodną dokumentacją, która może zostać poddana zewnętrznej weryfikacji przez biegłych rewidentów lub jednostki certyfikujące.

Kroki wdrożenia w firmie z branży Ochrona zdrowia

1. Przeprowadzenie audytu działalności i identyfikacja obszarów kwalifikujących się: Pierwszym krokiem jest szczegółowe zmapowanie wszystkich działalności gospodarczych prowadzonych przez podmiot — od zarządzania budynkami szpitalnymi, przez działalność badawczo-rozwojową, po transport i logistykę. Następnie należy porównać te działalności z listą działalności kwalifikujących się zawartą w aktach delegowanych do Rozporządzenia 2020/852.
2. Analiza kryteriów technicznych (TSC) dla zidentyfikowanych działalności: Dla każdej działalności uznanej za kwalifikującą się należy zebrać dane niezbędne do oceny spełnienia szczegółowych kryteriów technicznych. W przypadku budynków szpitalnych oznacza to np. wykonanie certyfikatu energetycznego i porównanie wskaźników energochłonności z progami określonymi w Taksonomii.
3. Wdrożenie systemu zbierania danych ESG: Należy zbudować lub dostosować istniejące systemy informatyczne do regularnego gromadzenia danych środowiskowych, takich jak zużycie energii według nośników, ilość wytwarzanych odpadów medycznych, emisja gazów cieplarnianych (zakresy 1, 2 i 3) oraz zużycie wody. Wiele podmiotów korzysta w tym celu ze specjalistycznego oprogramowania ESG.
4. Ocena zasady DNSH i minimalnych gwarancji społecznych: Dla każdej działalności wstępnie uznanej za zgodną z Taksonomią konieczne jest przeprowadzenie analizy pod kątem zasady DNSH. W praktyce polega to na przygotowaniu matrycy ryzyk środowiskowych i społecznych oraz zebraniu dowodów potwierdzających brak znaczącego negatywnego wpływu na pozostałe cele środowiskowe.
5. Obliczenie kluczowych wskaźników Taksonomii (KPI): Na podstawie zebranych danych finansowych i operacyjnych należy wyliczyć trzy główne wskaźniki: udział przychodów zgodnych z Taksonomią w przychodach ogółem, udział nakładów inwestycyjnych (CapEx) zgodnych z Taksonomią w całkowitym CapEx oraz analogiczny wskaźnik dla kosztów operacyjnych (OpEx).
6. Przygotowanie ujawnień w sprawozdaniu zrównoważonego rozwoju: Obliczone wskaźniki wraz z opisem metodologii i towarzyszącymi wyjaśnieniami jakościowymi należy ująć w sprawozdaniu niefinansowym lub sprawozdaniu zrównoważonego rozwoju sporządzanym zgodnie z wymaganiami CSRD i Europejskimi Standardami Sprawozdawczości Zrównoważonego Rozwoju (ESRS).
7. Weryfikacja zewnętrzna i ciągłe doskonalenie: Sprawozdanie powinno zostać poddane weryfikacji przez niezależnego audytora. Wdrożenie Taksonomii UE nie jest jednorazowym projektem — wymagane jest coroczne aktualizowanie analiz, śledzenie zmian w aktach delegowanych i stopniowe zwiększanie odsetka działalności zgodnych z kryteriami poprzez realizację zaplanowanych inwestycji.

Najczęstsze pytania

Czy każdy podmiot z branży ochrony zdrowia musi stosować Taksonomię UE?
Bezpośredni obowiązek raportowania zgodności z Taksonomią UE dotyczy aktualnie podmiotów objętych dyrektywą CSRD, czyli dużych spółek interesu publicznego, a w kolejnych latach — wszystkich dużych przedsiębiorstw i małych spółek notowanych na giełdzie. Jednak nawet podmioty niepodlegające bezpośredniemu obowiązkowi, takie jak mniejsze niepubliczne kliniki lub gabinety specjalistyczne, odczują wpływ Taksonomii pośrednio — przez wymagania stawiane przez banki przy udzielaniu finansowania czy przez kontrahentów i ubezpieczycieli uwzględniających kryteria ESG w łańcuchu wartości.

Jakie działalności w ochronie zdrowia są objęte Taksonomią UE?
Akty delegowane do Rozporządzenia 2020/852 obejmują m.in. działalności z zakresu efektywności energetycznej budynków, produkcji energii ze źródeł odnawialnych, transportu oraz badań i rozwoju w obszarze technologii środowiskowych. Wiele kluczowych działalności stricte medycznych, takich jak świadczenie usług szpitalnych czy produkcja leków, nie jest jeszcze bezpośrednio ujęta w Taksonomii, ale Komisja Europejska pracuje nad rozszerzeniem jej zakresu. Podmioty z sektora zdrowia powinny na bieżąco monitorować nowe akty delegowane.

Jak Taksonomia UE wpływa na dostęp do finansowania dla szpitali i klinik?
Banki i instytucje finansowe są zobowiązane do raportowania, jaka część ich portfeli kredytowych jest zgodna z Taksonomią. W związku z tym coraz częściej oferują one korzystniejsze warunki finansowania — tzw. zielone kredyty lub zielone obligacje — podmiotom, które mogą wykazać zgodność swojej działalności z unijnymi kryteriami zrównoważoności. Dla szpitali i podmiotów prywatnych planujących inwestycje w modernizację infrastruktury może to oznaczać dostęp do tańszego kapitału, o ile realizowane projekty spełnią kryteria techniczne Taksonomii.

Czy koszty wdrożenia Taksonomii UE są uzasadnione dla firm z sektora zdrowia?
Wdrożenie Taksonomii UE wiąże się z realnymi kosztami operacyjnymi: koniecznością zakupu oprogramowania do zarządzania danymi ESG, angażowania specjalistów ds. zrównoważonego rozwoju oraz przeprowadzania audytów. Jednak analiza kosztów i korzyści wskazuje, że podmioty, które wcześnie zainwestują w dostosowanie do tych wymagań, zyskają przewagę konkurencyjną w postaci łatwiejszego dostępu do finansowania, lepszego wizerunku wśród pacjentów i partnerów biznesowych oraz mniejszego ryzyka regulacyjnego w perspektywie długoterminowej. Wdrożenie systemów zarządzania energią i odpadami zwykle przynosi też wymierne oszczędności operacyjne.

Podsumowanie

Taksonomia UE stanowi jedno z najważniejszych narzędzi transformacji ekologicznej europejskiej gospodarki, a branża ochrony zdrowia — ze względu na swój znaczący ślad środowiskowy — odgrywa w tej transformacji kluczową rolę. Podmioty, które już teraz podejmą systematyczne kroki w kierunku spełnienia kryteriów Taksonomii, zbudują trwałą przewagę konkurencyjną i zabezpieczą swój dostęp do kapitału na nadchodzące lata. Nie czekaj na objęcie obowiązkiem raportowania — zacznij od audytu swoich działalności i skontaktuj się ze specjalistami ESG, aby opracować plan zgodności dostosowany do specyfiki Twojej organizacji.