Kompendium wiedzy o regulacjach w 2026 roku: CSRD, CSDDD, SFDR, CBAM i Taksonomia UE w strategii biznesowej

Rok 2026 wyznacza nowy etap w regulacjach UE. To moment, w którym CSRD, CSDDD, CBAM, SFDR i Taksonomia UE – przestają być analizowane jako zestaw odrębnych obowiązków, a zaczynają działać jako spójny system wpływający bezpośrednio na model biznesowy przedsiębiorstw w Unii Europejskiej.

Cztery akty prawne – Corporate Sustainability Reporting Directive, Corporate Sustainability Due Diligence Directive, Sustainable Finance Disclosure Regulation oraz EU Taxonomy Regulation – tworzą jednolitą architekturę regulacyjną obejmującą sprawozdawczość przedsiębiorstw w zakresie zrównoważonego rozwoju, obowiązki należytej staranności w całym łańcuchu wartości oraz przejrzystość informacji finansowych na rynku kapitałowym.

W praktyce oznacza to trwałe powiązanie danych niefinansowych z rachunkowością, strategią i dostępem do finansowania. ESG staje się elementem ładu korporacyjnego oraz odpowiedzialności zarządów – nie dodatkiem do raportu rocznego, lecz integralną częścią zarządzania ryzykiem i budowania wartości przedsiębiorstwa.

Dlaczego Unia Europejska wprowadza nowe przepisy środowiskowe i jaki jest ich główny cel?

Nowe obowiązki wynikają bezpośrednio z realizacji strategii European Green Deal (europejski zielony ład). Ich głównym celem jest:

• osiągnięcie neutralności klimatycznej,

• ograniczenie skutków zmian klimatu,

• zwiększenie przejrzystości danych niefinansowych,

• ochrona praw człowieka i praw pracowniczych,

• przekierowanie kapitału w stronę działalności zgodnej z celami środowiskowymi.

Komisja Europejska jasno wskazuje, że stabilność finansowa w Unii Europejskiej zależy od odporności przedsiębiorstw na ryzyka klimatyczne i społeczne. Dlatego dyrektywa parlamentu europejskiego w sprawie sprawozdawczości przedsiębiorstw oraz dyrektywa w sprawie należytej staranności przedsiębiorstw są elementem jednej architektury regulacyjnej.

Regulacje mają w pierwszej kolejności chronić rynek przed ryzykiem systemowym.

Czym jest dyrektywa CSRD i jakie nowe obowiązki wprowadza?

Dyrektywa CSRD w sprawie sprawozdawczości przedsiębiorstw w zakresie zrównoważonego rozwoju zasadniczo zmienia sposób raportowania.

Co oznacza dyrektywa CSRD w praktyce?

• rozszerzenie obowiązków raportowych na duże jednostki i spółki giełdowe,

• wprowadzenie jednolitych standardów – European Sustainability Reporting Standards (ESRS),

• obowiązkowy audyt danych niefinansowych,

• cyfrowe tagowanie sprawozdania.

Sprawozdawczość przedsiębiorstw w zakresie zrównoważonego rozwoju obejmuje wpływ działalności przedsiębiorstwa na środowisko, społeczeństwo i ład korporacyjny oraz wpływ tych czynników na wyniki finansowe.

Zasada podwójnej istotności wymaga analizy dwóch perspektyw:

• wpływu czynników środowiskowych, społecznych i korporacyjnych na przedsiębiorstwo,

• wpływu przedsiębiorstwa na te czynniki.

Kogo obejmują obowiązki raportowe?

• Zakres: Firmy z UE (>1000 pracowników oraz >450 mln € obrotu netto); firmy spoza UE (>200 mln € obrotu netto poprzez co najmniej jedną spółkę zależną oraz >450 mln € obrotu netto w UE).

• Zastosowanie: Od roku obrotowego 2024 (Fala 1); zrewidowana CSRD od roku obrotowego 2027 (UE) i 2028 (spoza UE).

Państwa członkowskie implementują dyrektywę do prawa krajowego – w Polsce proces ten wymaga zmiany ustawy o rachunkowości. Ministerstwo Finansów odpowiada za opracowanie przepisów wykonawczych.

Jaką rolę odgrywa Taksonomia UE i czym są ujawnienia taksonomiczne?

Taksonomia UE to system klasyfikacji określający, które produkty i działalność przedsiębiorstwa można uznać za zrównoważone środowiskowo.

Opiera się na sześciu celach środowiskowych, w tym w pierwszej kolejności na dwóch pierwszych celach środowiskowych:

1. łagodzeniu zmian klimatu,

2. adaptacji do zmian klimatu.

Techniczne kryteria kwalifikacji określają, czy dana działalność spełnia wymogi w zakresie:

• efektywności energetycznej,

• gospodarki o obiegu zamkniętym,

• ograniczenia emisji,

• ograniczenia zużycia tworzyw sztucznych,

• ochrony zasobów wodnych i bioróżnorodności.

Zakres: Firmy objęte CSRD; uczestnicy rynku finansowego; wpływ również na podmioty spoza UE w oparciu o CSRD/SFDR.

Zastosowanie: Od roku obrotowego 2022; rewizje Taksonomii mają zastosowanie od roku obrotowego 2025 (z opcją odroczenia).

Ujawnienia taksonomiczne obejmują udział przychodów, CAPEX i OPEX zgodnych z Taksonomią. Na jej podstawie banki i fundusze oceniają „zieloność” portfela.

Znaczenie Taksonomii wykracza poza raport – bez zgodności z technicznymi kryteriami rośnie koszt kapitału.